JDG у Польшчы: якія падаткі плаціць і як выбраць сістэму падаткаабкладання
Просты гайд для тых, хто плануе адкрыць уласную справу. Лічбы актуальныя станам на 2026 год.
Вы вырашылі адкрыць jednoosobowa działalność gospodarcza (JDG) — уласную справу ў Польшчы. І адразу ўзнікае галоўнае пытанне: колькі з заробленага давядзецца аддаць дзяржаве?
Тры плацяжы, якія трэба ведаць
Калі ў вас JDG, асноўныя падаткі, якія вы будзеце плаціць:
1. ZUS — узносы на сацыяльнае і медыцынскае страхаванне (Zakład Ubezpieczeń Społecznych). Іх плацяць усе, незалежна ад сістэмы падаткаабкладання.
2. PIT — падатак на даход (podatek dochodowy od osób fizycznych). Памер падатка на даходы залежыць ад таго, якую сістэму падаткаабкладання вы выбралі.
Іх тры: skala podatkowa, podatek liniowy і ryczałt.
3. VAT / VAT UE — падатак на тавары і паслугі. Большасць пачаткоўцаў ад яго вызваленая, але не ўсе — пра гэта ў канцы гайда.
Выбар сістэмы падаткаабкладання ўплывае не толькі на PIT, але і на частку ZUS — таму пачнём менавіта з ZUS.
ZUS: з чаго складаецца і колькі каштуе
Узносы ZUS складаюцца з дзвюх частак:
Składki społeczne: emerytalna, rentowa, chorobowa ( добраахвотны) і wypadkowa. Іх памер аднолькавы для ўсіх сістэм падаткаабкладання і залежыць толькі ад таго, на якім льготным этапе вы знаходзіцеся.
Składka zdrowotna — узнос на медыцынскае страхаванне (NFZ). Ён лічыцца па-рознаму ў залежнасці ад сістэмы падаткаабкладання — таму дакладную лічбу мы пакажам у раздзеле пра кожную сістэму.
Ільготы для пачаткоўцаў: ZUS расце паступова
Добрая навіна: першыя гады пасля адкрыцця JDG вы плаціце значна менш. Этапы, праз якія праходзяць składki społeczne, паказаныя ў Табліцы 1.
Табліца 1. Этапы ільгот па składki społeczne (2026)
| Этап | Перыяд | Колькі складаюць składki społeczne (2026) |
| Ulga na start | Першыя 6 поўных месяцаў | 0 zł . плаціцца толькі składka zdrowotna |
| Preferencyjny ZUS | наступныя 24 месяцы (7–30 месяц) | каля 456 zł/мес. (база 1 441,80 zł — 30% мінімальнай зарплаты) |
| Mały ZUS Plus | калі прыход за папярэдні год не перавысіў 120 000 zł | залежыць ад даходу; база не ніжэйшая за 30% мінімальнай зарплаты |
| Duży ZUS | стандартны рэжым | 1 926,76 zł/мес. (база 5 652 zł — 60% сярэдняй прагназаванай зарплаты) |
Крыніца: zus.pl, biznes.gov.pl; станам на 2026 г. (мінімальная зарплата — 4 806 zł, прагназаваная сярэдняя — 9 420 zł).
Важна ведаць пра Ulga na start: яна вызваляе толькі ад składek społecznych. Składka zdrowotna плаціцца з першага дня дзейнасці. Таксама памятайце: пакуль дзейнічае Ulga na start, вам не налічваецца пенсійны стаж і няма права на бальнічны.
Пераходзіце з этату на B2B у той жа фірме? Будзьце ўважлівыя. Ulga na start і preferencyjny ZUS недаступныя, калі вы выконваеце для былога працадаўцы тыя ж чыннасці, якія рабілі ў яго на umowa o pracę у бягучым або папярэднім каляндарным годзе (art. 18 ustawy Prawo przedsiębiorców). Пры гэтым лічыцца толькі працоўная дамова: калі вы супрацоўнічалі з фірмай на umowa zlecenia ці umowa o dzieło — права на ільготы захоўваецца.
ZUS за месяц = Składka zdrowotna + Składki społeczne. Гэта значыць, каб зразумець свой поўны месячны плацёж у ZUS, трэба скласці абедзве часткі: składkę zdrowotną (яна залежыць ад сістэмы падаткаабкладання) і składki społeczne (яны залежаць ад вашага льготнага этапу — гл. Табліцу 1).
Сістэма 1. Skala podatkowa (zasady ogólne)
Гэта сістэма «па змаўчанні»: калі пры рэгістрацыі JDG вы нічога не выбралі — вы на skala. Падатак лічыцца ад даходу, гэта значыць ад розніцы паміж прыходамі і задакументаванымі выдаткамі (koszty uzyskania przychodu).
PIT на skala
Стаўкі — прагрэсіўныя, паводле Табліцы 2:
Табліца 2. Стаўкі PIT на skala podatkowa (2026)
| Гадавы даход | Стаўка PIT |
| да 30 000 zł | 0% (kwota wolna od podatku) |
| ад 30 000 да 120 000 zł | 12% |
| звыш 120 000 zł | 32% (толькі ад сумы перавышэння) |
Крыніца: podatki.gov.pl, станам на 2026 г.
Толькі на skala даступныя падатковыя льготы: сумеснае разлічэнне з мужам/жонкай, ulga na dzieci, ulga dla młodych (да 26 гадоў) і іншыя.
ZUS на skala
Składka zdrowotna: 9% ад месячнага даходу, але не менш за 432,54 zł у месяц (станам на рок складковы, які пачаўся 1 лютага 2026 г.).
Składki społeczne: паводле этапу з Табліцы 1 — ад 0 zł на Ulga na start да 1 926,76 zł на Duży ZUS.
Каму пасуе skala
- Тым, хто мае вялікія выдаткі на дзейнасць (закупка тавару, абсталяванне, арэнда памяшкання) — бо іх можна адняць ад прыходу.
- Тым, чый даход невялікі і не перавышае 30 000–60 000 zł на год — дзякуючы kwota wolna падатак будзе мінімальны.
- Тым, хто хоча карыстацца льготамі: разлічэнне з мужам/жонкай, ulga na dzieci.
Каму skala застаецца адзіным варыянтам: калі вы ў гэтым жа годзе выконваеце для былога працадаўцы тыя ж паслугі, якія рабілі на umowa o pracę, — liniowy і ryczałt для вас закрытыя. Таксама ryczałt недаступны для некаторых відаў дзейнасці (напрыклад, аптэкі, гандаль запчасткамі да аўтамабіляў, абмен валют).
Сістэма 2. Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych
Галоўнае адрозненне: падатак плаціцца ад прыходу (przychód), а не ад даходу. Выдаткі адняць нельга — затое стаўкі нізкія, а ўлік максімальна просты. Стаўка залежыць ад віду дзейнасці паводле класіфікацыі PKWiU (Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług) — і гэта важна: менавіта PKWiU, а не код PKD, які вы ўпісалі пры рэгістрацыі, вызначае вашу стаўку.
Стаўкі ryczałt для папулярных відаў паслуг
У Табліцы 3 — стаўкі для відаў дзейнасці, тыповых для нашых чытачоў:
Табліца 3. Стаўкі ryczałt паводле віду дзейнасці (2026)
| Від дзейнасці | Стаўка | Заўвага |
| Адукацыйная дзейнасць (курсы, трэнінгі, рэпетытарства) | 8,5% | PKWiU дзял 85 |
| Кіраванне праектамі, у т.л. сацыяльнымі (project management) | 8,5% | PKWiU 70.22.20.0 — без элементу дарадства |
| Праграмаванне, распрацоўка ПЗ | 12% | PKWiU 62.01.1 |
| Тэставанне ПЗ (QA) | 8,5% або 12% | ручное тэставанне без праграмавання — часта 8,5%; звязанае з праграмаваннем — 12% |
| Навуковыя даследаванні і распрацоўкі (R&D) | 8,5% | PKWiU дзял 72 |
| Вядзенне акаўнтаў у сацсетках, стварэнне кантэнту (SMM) | 8,5% або 15% | залежыць ад характару паслуг — гл. ніжэй |
| Рэкламныя паслугі, вядзенне рэкламных кампаній | 15% | PKWiU дзял 73 |
| Даследаванні рынку і грамадскай думкі | 15% | PKWiU дзял 73 |
| Public relations (PR-менеджары) | 15% | PKWiU 70.21 |
| Дарадчыя паслугі (doradztwo) | 15% | PKWiU 70.22.1 |
| Іншыя паслугі, не названыя ў законе асобна | 8,5% | агульная стаўка для паслуг |
Крыніца: ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym, art. 12; станам на 2026 г.
Асцярожна з мяжой паміж стаўкамі. Розніца паміж 8,5% і 15% часта вісіць на фармулёўцы ў дамове. Напрыклад, «кіраванне праектам» — 8,5%, але калі ў паслугах ёсць элемент дарадства (doradztwo) — ужо 15%. Вядзенне акаўнта і стварэнне пастоў можа кваліфікавацца як 8,5%, а наладка і вядзенне платных рэкламных кампаній — гэта рэкламныя паслугі, 15%. Калі ваш выпадак памежны, варта атрымаць interpretacja indywidualna ад Krajowa Informacja Skarbowa (KIS) — афіцыйны адказ, які абараняе вас пры праверцы.
Агульны ліміт для ryczałt: прыходы за папярэдні год не павінны перавышаць 2 млн euro.
ZUS на ryczałt
Składka zdrowotna: фіксаваная, залежыць ад гадавога прыходу — гл. Табліцу 4.
Табліца 4. Składka zdrowotna на ryczałt (рок складковы ад 1.02.2026)
| Гадавы прыход | Składka zdrowotna ў месяц |
| да 60 000 zł | 498,35 zł |
| ад 60 000 да 300 000 zł | 830,58 zł |
| звыш 300 000 zł | 1 495,04 zł |
Крыніца: zus.pl; лічбы на рок складковы ад 1.02.2026.
Важны момант: калі цягам года вы пераходзіце ў вышэйшы парог, składka zdrowotna пералічваецца за ўвесь год. Даплата розніцы робіцца ў маі наступнага года — разам з гадавым разлічэннем składki zdrowotnej у ZUS, якое падаецца штогод у складзе дэкларацыі за красавік (ZUS DRA).
Składki społeczne: паводле агульных этапаў з Табліцы 1 (Ulga na start → preferencyjny → Mały ZUS Plus / Duży ZUS).
Каму пасуе ryczałt
- Тым, хто аказвае паслугі і амаль не мае выдаткаў: фрылансеры, кансультанты, выкладчыкі, менеджары праектаў.
- Тым, у каго стаўка нізкая (8,5% ці 12%) і даход стабільна вышэйшы за ~60 000–80 000 zł на год — тады ryczałt звычайна выгаднейшы за skala.
- Тым, хто цэніць прастату: не трэба збіраць дакументы на выдаткі, улік вядзецца толькі па прыходах.
Каму не пасуе: тым, у каго вялікія рэальныя выдаткі, і тым, хто хоча разлічвацца сумесна з мужам/жонкай ці карыстацца ulga na dzieci — на ryczałt гэтых льгот няма.
Прыклад: колькі рэальна плаціць JDG на ryczałt
Дапусцім, JDG аказвае паслугі ў сферы камунікацый і дадатковай адукацыі, і ўсе яго паслугі кваліфікуюцца пад стаўку 8,5%. Прыход — 6 000 zł кожны месяц, гэта 72 000 zł на год. Значыць, składka zdrowotna — з другога парога Табліцы 4: 830,58 zł. Паглядзім, як мяняюцца плацяжы па этапах ZUS (Табліца 6).
Табліца 6. Прыклад: ryczałt 8,5%, прыход 6 000 zł/мес. (72 000 zł/год), лічбы 2026 г.
| Этап | Składki społeczne | Składka zdrowotna | Ryczałt (PIT) | Разам дзяржаве / на рукі |
| Месяцы 1–6: Ulga na start | 0 zł | 830,58 zł | 510,00 zł | 1 340,58 zł / 4 659,42 zł |
| Месяцы 7–30: preferencyjny ZUS | 456,19 zł | 830,58 zł | ≈471 zł | ≈1 758 zł / ≈4 242 zł |
| Далей: Mały ZUS Plus (прыход да 120 000 zł дае права; макс. 36 мес.) | ≈475 zł | 830,58 zł | ≈470 zł | ≈1 776 zł / ≈4 224 zł |
| Пасля: Duży ZUS | 1 926,76 zł | 830,58 zł | ≈346 zł | ≈3 104 zł / ≈2 896 zł |
Як лічыўся PIT: 8,5% ад прыходу за вылікам заплачаных składki społeczne (напрыклад, на этапе preferencyjny: 8,5% × (6 000 − 456,19) ≈ 471 zł). Табліца крыху спрошчаная: у рэальнасці ад прыходу можна дадаткова адлічыць 50% заплачанай składki zdrowotnej, таму фактычныя сумы будуць яшчэ трохі ніжэйшыя.
Звярніце ўвагу на два моманты. Па-першае, у першы каляндарны год zdrowotna можа спачатку плаціцца па першым парогу (498,35 zł), пакуль назапашаны прыход не перавысіць 60 000 zł — а розніца даплачваецца пры гадавым разлічэнні (гл. «Важны момант» вышэй). Па-другое, калі частка паслуг кваліфікуецца як public relations (PKWiU 70.21) або рэклама — тая частка прыходу ідзе па стаўцы 15%, і ўлік вядзецца асобна па кожнай стаўцы.
Сістэма 3. Podatek liniowy
Адна плоская стаўка — 19% ад даходу (прыходы мінус выдаткі), незалежна ад таго, колькі вы зарабілі. Няма kwota wolna, няма сумеснага разлічэння з мужам/жонкай, няма большасці льгот.
PIT на liniowy
19% ад даходу — заўсёды, ад першага злотага і без верхняга парога. Дзякуючы гэтаму liniowy становіцца выгадным пры высокіх даходах, калі на skala вы б трапілі ў стаўку 32%.
ZUS на liniowy
Składka zdrowotna: 4,9% ад месячнага даходу, але не менш за 432,54 zł (станам на рок складковы ад 1.02.2026). Бонус: частку заплачанай składka zdrowotna можна ўключыць у выдаткі ці адлічыць ад даходу — у 2026 г. ліміт складае 14 100 zł на год.
Składki społeczne: паводле агульных этапаў з Табліцы 1, як і ў іншых сістэмах.
Каму пасуе liniowy
- Тым, хто зарабляе шмат — арыенцір: стабільны гадавы даход прыкладна ад 200 000–250 000 zł, калі на skala значная частка трапляла б пад 32%.
- Тым, у каго пры гэтым ёсць рэальныя выдаткі (бо іх, у адрозненне ад ryczałt, можна адняць), а стаўка ryczałt для іх дзейнасці высокая.
Тры сістэмы побач: кароткае параўнанне
Галоўныя адрозненні сабраныя ў Табліцы 5:
Табліца 5. Параўнанне трох сістэм падаткаабкладання (2026)
| Skala | Ryczałt | Liniowy | |
| Ад чаго лічыцца падатак | даход (прыход − выдаткі) | прыход (без выдаткаў) | даход (прыход − выдаткі) |
| Стаўка PIT | 12% / 32%, kwota wolna 30 000 zł | ад 2% да 17% паводле віду дзейнасці | 19% |
| Składka zdrowotna | 9% ад даходу, мін. 432,54 zł | фіксаваная: 498,35 / 830,58 / 1 495,04 zł | 4,9% ад даходу, мін. 432,54 zł |
| Składki społeczne | паводле этапаў з Табліцы 1 | паводле этапаў з Табліцы 1 | паводле этапаў з Табліцы 1 |
| Выдаткі можна адняць | так | не | так |
| Ільготы (дзеці, сумесна з мужам/жонкай) | так | не | не |
| Каму звычайна выгадна | невялікі даход, вялікія выдаткі, ільготы | паслугі без выдаткаў, нізкая стаўка | высокі даход з выдаткамі |
Сістэму можна мяняць раз на год: заяву трэба падаць да 20-га чысла месяца пасля першага прыходу ў новым годзе (для большасці — да 20 лютага). Гэта значыць, што памылка пры выбары — не назаўсёды.
VAT і VAT UE: калі яны вас кранаюць
Звычайны (краёвы) VAT
Большасць пачаткоўцаў вызваленая ад VAT: пакуль вашыя гадавыя продажы не перавышаюць 240 000 zł (ліміт падвышаны з 200 000 zł з 1 студзеня 2026 г.), рэгістравацца платнікам VAT не трэба. Калі вы адкрываеце JDG у сярэдзіне года, ліміт лічыцца прапарцыйна колькасці дзён да канца года.
Але ёсць віды дзейнасці, дзе VAT узнікае адразу, незалежна ад ліміту. Гэта, у прыватнасці: юрыдычныя паслугі, дарадчыя паслугі (doradztwo), ювелірныя паслугі, продаж запчастак да аўтамабіляў і матацыклаў. Калі вашая дзейнасць у гэтым спісе — вы платнік VAT з першага дня.
Крыніца: ustawa o VAT, art. 113; podatki.gov.pl, станам на 2026 г.
VAT UE: працуеце з Еўропай — чытайце ўважліва
VAT UE — гэта не тое самае, што стаць краёвым платнікам VAT. Гэта асобная рэгістрацыя (праз формулар VAT-R) для аперацый з кантрагентамі з іншых краін ЕС. Тут два розныя сцэнарыі:
Вы аказваеце паслугі кліентам-фірмам у ЕС. Вы абавязаныя зарэгістравацца да VAT UE яшчэ да першай такой транзакцыі і падаваць інфармацыйныя дэкларацыі (informacja podsumowująca VAT-UE). Дадатковых плацяжоў пры гэтым не ўзнікае: падатак разлічвае пакупнік у сваёй краіне (механізм reverse charge). Ваша вызваленне ад краёвага VAT пры гэтым захоўваецца.
Вы купляеце паслугі або тавары з ЕС. Сітуацыя адваротная: абавязак разлічыць VAT кладзецца на вас. Гэта называецца import usług — і датычыцца нават падпіскі на замежныя сэрвісы (рэклама ў Meta ці Google, праграмы, хостынг). Калі вы не платнік краёвага VAT, вы падаяце дэкларацыю VAT-9M і плаціце 23% ад кошту паслугі — без магчымасці адлічэння.
Што рабіць далей: кароткі алгарытм
1. Ацаніце свае будучыя прыходы і выдаткі хаця б прыблізна на год наперад.
2. Праверце сваю стаўку ryczałt паводле PKWiU — і параўнайце тры сцэнарыі: колькі PIT + składka zdrowotna выйдзе на skala, ryczałt і liniowy. Дапаможа афіцыйны калькулятар на podatki.gov.pl.
3. Не забудзьце пра ZUS-этапы: першыя паўгода — толькі składka zdrowotna, потым 24 месяцы льготнага preferencyjny ZUS.
4. Праверце, ці не трапляе вашая дзейнасць пад абавязковы VAT, і ці працуеце вы з кантрагентамі з ЕС — тады патрэбная рэгістрацыя VAT UE.
5. Калі сумняваецеся ў класіфікацыі паслуг — звярніцеся па interpretacja indywidualna ці да падатковага кансультанта.
Гэты матэрыял мае азнаямленчы характар і не з’яўляецца індывідуальнай падатковай ці юрыдычнай кансультацыяй; у канкрэтнай сітуацыі звяртайцеся да спецыяліста. Крыніцы: zus.pl, podatki.gov.pl, biznes.gov.pl, ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym, ustawa o VAT. Лічбы актуальныя станам на 2026 год.