Доказательства в производстве о предоставлении международной защиты
Согласно Закону от 13 июня 2003 г. «О предоставлении иностранцам защиты на территории Польши», защита иностранцам предоставляется в форме беженства, а также дополнительной защиты. При этом заявитель не может самостоятельно выбрать статус, которым он хотел бы обладать: компетентный орган сначала оценивает, имеются ли достаточные основания для предоставления статуса беженца, а при их отсутствии — для предоставления дополнительной защиты.
Таким образом, подготовка к процедуре предоставления международной защиты имеет ключевое значение. Результат рассмотрения дела во многом зависит от того, какие доказательства были собраны заявителем и каким образом они были представлены.
Статьи 13–15 вышеуказанного Закона определяют основания для предоставления статуса беженца либо дополнительной защиты.1 В связи с этим необходимо собрать и предоставить органу доказательства, которые убедят орган, что в отношении вас существует реальная угроза преследования и репрессий.
Какие доказательства можно использовать в производстве о предоставлении международной защиты?
Материалы уголовного дела
Если в отношении вас возбуждено уголовное дело, то вы можете приобщить к своему заявлению о предоставлении защиты копию постановления о возбуждении уголовного дела, протокола задержания, постановления о применении меры пресечения, приговора и иные документы. Можно использовать один документ либо несколько ключевых. Нет необходимости в предоставлении материалов всего дела — это только увеличит срок рассмотрения дела, так как орган обязан будет перевести все документы, предоставленные вами.
Если вам известно, что в отношении вас возбуждено уголовное дело, но у вас отсутствуют подтверждающие документы, рекомендуем сделать запрос в Следственный комитет Республики Беларусь и, дождавшись ответа, приложить его к ходатайству. Если вам нужна помощь для составления указанного запроса, вы можете обратиться к нашим юристам за помощью (ссылка).
Материалы административного дела
Материалы административного дела являются одними из ключевых доказательств, подтверждающих факт преследования за политические или иные убеждения. Копии протокола задержания, постановления о привлечении вас к административной ответственности и иные документы могут служить важным источником доказательств.
Если указанные документы отсутствуют у вас на руках, следует рассмотреть возможные способы их получения. В частности, если документы находятся в Беларуси, их могут передать вам родственники. Кроме того, можно рассмотреть возможность обращения к адвокату в Беларуси для получения копий документов в соответствующем государственном органе.
Медицинские заключения
Начиная с 2020 г. сотни беларусов столкнулись с насилием со стороны правоохранительных органов Республики Беларусь во время мирных протестов, при задержаниях, в местах содержания под стражей и т. д. Если вы обращались к врачу и у вас имеется медицинское заключение, где описывается характер нанесённых вам побоев, то копию этого заключения необходимо приложить, описав в самом заявлении, при каких обстоятельствах вами получены данные телесные повреждения.
Фотографии, видео
Если вы участвовали в мирном протесте, вам необходимо найти фотографии, на которых вас хорошо видно. К фотографиям, где вас сложно идентифицировать, орган отнесётся критически. Фотографии нужно распечатать на листе А4 (можно по несколько фотографий на листе, так как так их удобнее будет хранить в материалах дела).
При наличии у вас видео рекомендуем распечатать кадры, где вы изображены, указав, какая это минута видео, а также приобщить видео на флешке.
Публикации в Интернете
Вам необходимо собрать и проанализировать все ваши публичные высказывания, включая интервью, статьи, упоминания в СМИ, а также посты в социальных сетях, которые могут подтверждать вашу позицию и выражаемые вами взгляды.
Это особенно важно для активистов, правозащитников и журналистов, осуществляющих деятельность в публичном пространстве.
Рекомендательные письма
Ваши действия также могут подтвердить НГО, если вы участвовали в каком-то проекте либо являлись волонтёром. Для этого нужно обратиться в организацию, с которой вы сотрудничали либо которая осведомлена о вас и вашей деятельности, и попросить составить рекомендательное письмо.
Правовые заключения
В ситуации, когда вами уничтожены в безопасных целях все ключевые доказательства либо их мало, можно дополнительно усилить вашу позицию, приобщив правовое заключение, где адвокат, проанализировав ваше дело, описав политическую ситуацию в стране, даёт заключение, почему вам опасно возвращаться в Беларусь.
Для составления такого правового заключения можно обратиться в Беларусскую ассоциацию адвокатов прав человека: https://bahrl.org/be/
Дополнительные рекомендации о том, как правильно коммуницировать с Управлением по делам иностранцев, по ссылке: https://freebelaruscenter.org/?p=2960
Если после прочтения статьи у вас остались вопросы, то вы можете проконсультироваться с нашими юристами: https://freebelaruscenter.org/?page_id=22
- Art. 13. [Warunki nadania statusu uchodźcy]
1. Cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju.
2. Status uchodźcy nadaje się także małoletniemu dziecku cudzoziemca, który uzyskał status uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej, urodzonemu na tym terytorium.
3. Prześladowanie, o którym mowa w ust. 1, musi:
1) ze względu na swoją istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenie praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art. 15 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. poz. 284, z późn. zm.), lub
2) być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania, o których mowa w pkt 1.
4. Prześladowanie może polegać w szczególności na:
1) użyciu przemocy fizycznej lub psychicznej, w tym przemocy seksualnej;
2) zastosowaniu środków prawnych, administracyjnych, policyjnych lub sądowych w sposób dyskryminujący lub o charakterze dyskryminującym;
3) wszczęciu lub prowadzeniu postępowania karnego albo ukaraniu, w sposób, który ma charakter nieproporcjonalny lub dyskryminujący;
4) braku prawa odwołania się do sądu od kary o charakterze nieproporcjonalnym lub dyskryminującym;
5) wszczęciu lub prowadzeniu postępowania karnego albo ukaraniu z powodu odmowy odbycia służby wojskowej podczas konfliktu, jeżeli odbywanie służby wojskowej stanowiłoby zbrodnię lub działania, o których mowa w art. 19 ust. 1 pkt 3;
6) czynach skierowanych przeciwko osobom ze względu na ich płeć lub małoletniość.
Art. 14. [Ocena powodów prześladowania]
1. Przy ocenie powodów prześladowania bierze się pod uwagę, że:
1) pojęcie rasy obejmuje w szczególności kolor skóry, pochodzenie lub przynależność do określonej grupy etnicznej;
2) pojęcie religii obejmuje w szczególności:
a) posiadanie przekonań teistycznych, nieteistycznych lub ateistycznych,
b) udział lub powstrzymywanie się od udziału w obrzędach religijnych, sprawowanych publicznie lub prywatnie, indywidualnie lub zbiorowo,
c) inne akty o charakterze religijnym, wyrażane przekonania lub formy zachowania indywidualnego lub zbiorowego, wynikające z wierzeń religijnych lub z nimi związane;
3) pojęcie narodowości nie jest ograniczone do posiadania obywatelstwa lub jego braku, lecz obejmuje w szczególności przynależność do grupy określonej przez:
a) tożsamość kulturową, etniczną lub językową lub
b) wspólne pochodzenie geograficzne lub polityczne, lub
c) powiązanie z ludnością w innym państwie;
4) pojęcie przekonań politycznych obejmuje w szczególności posiadanie opinii, myśli lub przekonań w sprawach związanych z podmiotami, o których mowa w art. 16 ust. 1, dopuszczającymi się prześladowań, oraz w sprawach ich polityki lub metod działania, bez względu na to, czy osoba, która ubiega się o nadanie statusu uchodźcy, działała zgodnie z tą opinią, myślą lub przekonaniem;
5) grupa jest uznawana jako określona grupa społeczna, w szczególności jeżeli posiada odrębną tożsamość w kraju pochodzenia przez postrzeganie jej jako odrębnej od otaczającego społeczeństwa, a jej członkowie mają wspólne cechy wrodzone, których nie można zmienić, lub wspólną przeszłość albo mają wspólne cechy lub przekonania o takim znaczeniu dla ich tożsamości lub świadomości, że członek grupy nie może być zmuszony do ich zmiany.
2. W zależności od warunków istniejących w kraju pochodzenia określona grupa społeczna może stanowić grupę, której członkowie mają wspólną orientację seksualną, przy czym orientacja seksualna nie może obejmować czynów, które według prawa polskiego są przestępstwami.
3. Uzasadniona obawa przed prześladowaniem w kraju pochodzenia może istnieć, chociażby cudzoziemiec nie posiadał cech powodujących prześladowanie z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej, jeżeli takie cechy są mu przypisywane przez podmioty dopuszczające się prześladowań.
Art. 15. [Udzielenie ochrony uzupełniającej]
Cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez:
1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji,
2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie,
3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego
— i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. ↩︎